Występowanie: Pielęgnicowate zasiedliły prawie wszystkie kontynenty, oprócz Australii w „strefie ciepłego klimatu”.

Wielkość: Zwykle niewielkie do kilkunastu cm, ale bywają i gatunki dorastające w naturze do prawie 70 cm. Niektóre gatunki mają tendencję do karlenia w złych warunkach bytowych.

Dymorfizm płciowy: Samiczki zwykle większe, ale generalnie brak reguł, samce miewają dłuższe i zaostrzone płetwy nieparzyste i intensywniejsze barwy, ale i to nie jest regułą.

Zachowanie: W odpowiednio dużym zbiorniku, spokojne. W okresie godowym bronią złożo­nej ikry, wyklutych młodych i terytorium, po którym później pływają młode. Należy unikać zestawiania pielęgnic z mniejszymi gatunkami ryb, którym to broniące swego terytorium pielęgnice mogą zrobić krzywdę. Niektóre gatunki w okresie godowym mocno kopią w podłożu, wyrywają rośliny, robiąc schronie­nie dla ikry i narybku.

Wychów młodych: W zależności od gatunku występuje szereg różnorodnych zachowań roz­rodczych:

Dobrana para po tarle zgodnie opiekuje się ikrą i narybkiem. Samiec zwykle więcej czasu po­święca obronie terytorium, a samica młodym. Ryby z tej grupy zwykle tworzą trwałe pary. Tak za­chowują się: Barwniak czerwonobrzuchy, paletka, pielęgniczka Ramireza, pielęgnica Meeka, skalar.

Para dobiera się tylko na okres rozrodu. Po tarle jeden z partnerów jest odpędzany, a opiekę nad ikrą i narybkiem przejmuje drugi, zwykle samica. Wśród ryb o tym typie zachowania często zdarza się, że jeden samiec ma terytorium obejmujące terytoria kilku samic i w ten sposób ma ha­rem kilku samic. Z opisanych w książce tak zachowują się: pyszczaki z wielkich jezior Afryki, większość pielęgniczek z rodzaju (Apistogramma).

Samica po tarle lub w czasie tarła bierze ikrę do pyska i odpływa z terytorium samca. Z opi­sanych w książce ryb, tak zachowują się: gębacz wielobarwny, pyszczaki z wielkich jezior.

Istnieje kilka gatunków, wśród których opieka nad ikrą i narybkiem przybiera jeszcze bardziej skomplikowaną postać, otóż ikrę nosi w pysku najpierw jeden z rodziców, a później drugi.

Nie jest mi znany żaden gatunek pielęgnicowatych, który w naturze nie zajmowałby się swo­imi młodymi. W akwarium niestety czasami instynkt opieki nad potomstwem zanika. Zjawisko to często występuje u skalarów. W takiej sytuacji należy oddzielić ikrę od rodziców, zapewnić prze­pływ dobrze natlenionej wody nad złożem ikry, usuwać samemu przy pomocy igły wszystkie zaple­śniałe i bielejące ziarenka ikry.

Paletki i uaru karmią swoje młode wydzieliną ze skóry rodziców. U pozostałych gatunków młodym zazwyczaj wystarcza drobny plankton łapany przy pomocy gęstej siatki.

Woda: Zwykle nie mają zbyt wygórowanych wymagań, zazwyczaj wystarczy, by była czysta i klarowna. Ze względu na dużą przemianę materii u tych ryb powinna być często podmieniana i dobrze filtrowana.

Akwarium: Przestronne, z kryjówkami na dnie wśród roślin, korzeni i kamieni, niektóre ga­tunki chętnie zajmują groty. Posadzone rośliny powinny być zabezpieczone w większości przypad­ków kamieniami przed wyrwaniem przez ryby. Ze względu na terytorializm (przynajmniej w okre­sie rozrodczym) naszych podopiecznych, akwarium nie powinno być mniejsze niż 100 l.

Pokarm: Wszystkie rodzaje pokarmu, ale bywają wśród pielęgnic gatunki bardzo drapieżne chętnie polujące na mniejszych współmieszkańców w akwarium, jak i gatunki żywiące się prawie wyłącznie roślinami.