Informacje ogólne
-
Występowanie: Pielęgnicowate zasiedliły prawie wszystkie kontynenty (oprócz Australii) w strefie ciepłego klimatu.
-
Wielkość: Zwykle niewielkie (do kilkunastu cm), ale bywają i gatunki dorastające w naturze do prawie 70 cm. Niektóre gatunki mają tendencję do karlenia w złych warunkach bytowych.
-
Dymorfizm płciowy: Samiczki są zwykle większe, ale generalnie brak stałych reguł. Samce miewają dłuższe i zaostrzone płetwy nieparzyste oraz intensywniejsze barwy, lecz i to nie jest regułą.
-
Zachowanie: W odpowiednio dużym zbiorniku są spokojne. W okresie godowym bronią złożonej ikry, wyklutych młodych i terytorium. Należy unikać zestawiania pielęgnic z mniejszymi gatunkami ryb, którym broniące swego terytorium pielęgnice mogą zrobić krzywdę. Niektóre gatunki w okresie godowym mocno kopią w podłożu i wyrywają rośliny, przygotowując schronienie dla ikry i narybku.
Warunki hodowlane
-
Akwarium: Przestronne, z kryjówkami na dnie wśród roślin, korzeni i kamieni (niektóre gatunki chętnie zajmują groty). Posadzone rośliny powinny być w większości przypadków zabezpieczone przed wyrwaniem przez ryby za pomocą kamieni. Ze względu na terytorializm (przynajmniej w okresie rozrodczym) akwarium nie powinno być mniejsze niż 100 litrów.
-
Woda: Zwykle nie mają zbyt wygórowanych wymagań – zazwyczaj wystarczy, by była czysta i klarowna. Ze względu na dużą przemianę materii u tych ryb, woda powinna być często podmieniana i dobrze filtrowana.
-
Pokarm: Wszystkie rodzaje pokarmu, ale bywają wśród pielęgnic gatunki bardzo drapieżne (chętnie polujące na mniejszych współmieszkańców akwarium), jak i gatunki żywiące się prawie wyłącznie roślinami.
Rozmnażanie i wychów młodych
W zależności od gatunku występuje szereg różnorodnych zachowań rozrodczych:
-
Trwałe pary: Dobrana para po tarle zgodnie opiekuje się ikrą i narybkiem. Samiec zwykle więcej czasu poświęca obronie terytorium, a samica młodym. Ryby te tworzą trwałe pary. Tak zachowują się m.in.: barwniak czerwonobrzuchy, paletka, pielęgniczka Ramireza, pielęgnica Meeka oraz skalar.
-
Pary okresowe i haremy: Para dobiera się tylko na okres rozrodu. Po tarle jeden z partnerów jest odpędzany, a opiekę przejmuje drugi (zwykle samica). Często jeden samiec ma terytorium obejmujące rewiry kilku samic (harem). Należą tu m.in. pyszczaki z wielkich jezior Afryki oraz większość pielęgniczek z rodzaju Apistogramma.
-
Inkubacja pyszna (samica): Samica po tarle lub w czasie tarła bierze ikrę do pyska i odpływa z terytorium samca (np. gębacz wielobarwny, pyszczaki z wielkich jezior).
-
Obustronna inkubacja pyszna: Istnieje kilka gatunków, u których opieka nad ikrą i narybkiem przybiera jeszcze bardziej skomplikowaną postać – ikrę nosi w pysku najpierw jeden z rodziców, a później drugi.
Nie jest znany żaden gatunek pielęgnicowatych, który w naturze nie zajmowałby się swoimi młodymi. W akwarium niestety czasami instynkt opieki nad potomstwem zanika (zjawisko to często występuje u skalarów). W takiej sytuacji należy oddzielić ikrę od rodziców, zapewnić przepływ dobrze natlenionej wody nad złożem ikry oraz usuwać samodzielnie (np. przy pomocy igły) wszystkie zapleśniałe i bielejące ziarenka.
-
Karmienie narybku: Paletki i uaru karmią swoje młode wydzieliną ze skóry rodziców. U pozostałych gatunków młodym zazwyczaj wystarcza drobny plankton łapany przy pomocy gęstej siatki.
Ryby opisane na tej stronie:
