Występowanie: Dorzecze Rio Lema na Wyżynie Meksykańskiej.

Wielkość: 9–10 cm, samice bywają nieco większe od samców. Ksenotoki wymagają dosyć obszernego zbiornika, gdyż w złych warunkach łatwo ulega skarleniu i uzyskane osobniki osiągają często tylko 3–4 cm.

Dymorfizm płciowy: Tylna część ciała samca jest kolorowa, fioletowo pomarańczowa, sami­ce jednolicie szare z białymi brzuszkami. U samic jest czasem widoczna plama ciążowa.

Zachowanie: Żywa, stadna, nadająca się do akwarium z pielęgnicami. Obgryza miękkie czę­ści roślin i płetwy innym rybkom.

Wychów młodych: Samica po 4–6 tygodniowej ciąży rodzi od kilku do kilkudziesięciu sto­sunkowo dużych (prawie 1 cm) młodych. Samica niestety ma skłonności do kanibalizmu i aby utrzymać młode musimy przygotować kotnik z odpowiednio gęstym porostem roślin o pierzastych liściach.

Woda: Raczej twarda, świeża o temperaturze od 20–24°C, ryby znoszą okresowo wodę o pa­rametrach znacznie odbiegających od optymalnych. Znane mi są doniesienia o hodowli w Polsce Xenotoc w jednym z ogrodów zoologicznych w fosie dookoła wybiegu dla żyraf. Na zimę ryby oczywiście wyławiano.

Akwarium: Obszerne z miejscem do pływania. Jako towarzystwo w dużym akwarium można dobrać np. pielęgnicę Meeka.

Pokarm: Wszystkożerna, musi mieć zapewniony dodatek pokarmu roślinnego. Chętnie sku­bie glony i miękkie liście roślin.